भक्तपुरमा माटाको दियोको व्यापार खुम्चियो, राजविराजमा चाडपर्वको माग बढ्यो

तिहार र छठ नजिकिँदै गर्दा माटो र बाँसका परम्परागत सामग्रीबारे नेपालका दुई ठाउँबाट फरक खबर आएका छन्: भक्तपुरमा माटाका भाँडा बनाउनेहरूले दियोको व्यापार खुम्चिँदै गएको बताएका छन् भने राजविराजका व्यापारीहरूले माग बढेको बताएका छन्।

भक्तपुरमा तिहारका लागि माटाको दियो किन्नेहरू घट्दै गएको त्यहाँका माटाका भाँडा बनाउनेहरूले बताएको रातोपाटीले जनाएको छ। २० वर्षदेखि पुर्ख्यौली पेसा गर्दै आएका साजन प्रजापतिले एक दशकअघिको तुलनामा अहिले माग निकै कम रहेको र भारत तथा विदेशबाट आउने विद्युतीय बत्ती यसको कारण रहेको रातोपाटीलाई बताए। रातोपाटीका अनुसार बिक्री घटेपछि यस पेसामा लागेका कतिपय अन्य व्यवसायतर्फ लागेका छन्, र प्रजापतिले माटाका भाँडा बनाउने अन्तिम पुस्ता आफ्नै हुन सक्ने बताए। भक्तपुरमा बनेका दियो काठमाडौं उपत्यकासहित काभ्रे, चितवन, धादिङ, नुवाकोट र पोखरासम्म पुग्ने गरेको रातोपाटीले उल्लेख गरेको छ।

सप्तरीको राजविराजमा भने दसैँपछि माटो र बाँसका सामग्रीको कारोबार बढेको गोरखापत्र, नागरिक, केन्द्रबिन्दु र खबरहबमा प्रकाशित समाचारमा उल्लेख छ। एक दशकदेखि बाँसका सामग्री बेच्दै आएकी बुचनीदेवी साहले तिहारमा प्रयोग हुने माटाका दियो, कलश र घैला तथा छठमा प्रयोग हुने बाँसका कोनिया, नाङ्लो र ढाकीको माग बढेको बताइन्। उनका अनुसार अन्य समयमा दैनिक करिब एक हजार रुपैयाँको कारोबार हुने गरेकामा दसैँदेखि तिहारसम्म त्यो दोब्बर हुन्छ। चाडपर्वबाहेक अन्य समयमा विवाह, व्रतबन्ध र घरमा गरिने पूजाजस्ता अवसरमा मात्र यस्ता सामग्री किनिने उनले बताइन्।

राजविराज नगरपालिका-२ की ममता झाले मधेसमा तिहार र छठ सबैले मनाउने र त्यहाँका हरेक चाडपर्व तथा पूजामा माटाका भाँडा र बाँसका सामग्री चाहिने भएकाले तिनको खरिद लगभग अनिवार्य हुने बताइन्। जिल्लाका विभिन्न पालिकामा बसोबास गर्ने कुमाल समुदायले बनाएका माटाका सामग्री र मरिक (डोम) समुदायले बनाएका बाँसका सामग्री स्थानीय बजारमै बिक्री हुनु सकारात्मक भएको राजविराज नगरपालिकाका प्रमुख इसरत परविनले बताएका छन्। यसले लगानी जिल्लाभित्रै रहने र यी सामग्रीका लागि जिल्लावासी अन्य जिल्लामा निर्भर हुनु नपर्ने नगरप्रमुखको भनाइ छ।