सुनचाँदीका गहनामा लाग्ने सीप प्रवर्द्धन शुल्कसम्बन्धी कार्यविधि जारी

आन्तरिक राजस्व विभागले सुनचाँदीका गहनाको आन्तरिक बिक्रीमा लाग्ने सीप प्रवर्द्धन शुल्कको संकलन तथा व्यवस्थापनलाई नियमित गर्न औपचारिक कार्यविधि जारी गरेको छ। राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले मंगलबार यसबारे समाचार प्रकाशित गरेका छन्।

यो व्यवस्थाले आर्थिक ऐन २०८३ को दफा १४ लाई कार्यान्वयनमा ल्याएको छ, जसले नेपालमा अन्तिम उपभोक्तालाई बिक्री गरिने बहुमूल्य धातुका गरगहनामा ०.५ प्रतिशत सीप प्रवर्द्धन शुल्क तोकेको थियो। Newspolar, Nagarik News, Kendrabindu र Nepal News का अनुसार विभागका सूचना अधिकारी केशव रघुवंशीले नयाँ कार्यविधिले प्रशासन, संकलन, लेखांकन, प्रतिवेदन, लेखापरीक्षण र पुनरावेदनको व्यवस्था गरेको पुष्टि गरेका छन्।

कार्यविधिअनुसार सुनचाँदी व्यवसायीहरूले बिक्रीकै समयमा खरिदकर्ताबाट ०.५ प्रतिशत शुल्क उठाउनुपर्नेछ। व्यवसायीले तोकिएको ढाँचामा बीजक जारी गर्नुपर्ने र प्रोद्भावी (एक्युअल) लेखा प्रणालीका आधारमा कारोबारको अभिलेख राख्नुपर्नेछ। कुनै महिनामा कारोबार नभए पनि व्यवसायीहरूले अर्को महिनाको २५ गतेभित्र सम्बन्धित कर कार्यालयमा मासिक विवरण बुझाइसक्नुपर्नेछ।

समयमै मासिक विवरण नबुझाएमा लाग्ने शुल्कको दैनिक ०.०५ प्रतिशत वा प्रति विवरण १,००० रुपैयाँमध्ये जुन बढी हुन्छ, सोही बराबरको जरिवाना तिर्नुपर्नेछ। खुद्रा बिक्रेताहरूले उठाएको रकम प्रत्येक महिनाको २५ गतेभित्र तोकिएको सरकारी राजस्व शीर्षक ११४१३ मा दाखिला गरिसक्नुपर्नेछ भने म्याद नाघेर दाखिला गर्दा वार्षिक १५ प्रतिशतका दरले ब्याज लाग्नेछ।

कार्यविधिले पुराना गहना साटेर नयाँ लिने सम्बन्धमा रहेको लामो समयदेखिको अन्योललाई पनि स्पष्ट पारेको छ। ग्राहकले पुराना सुनचाँदीका गहना दिएर सोही तौल र मूल्य बराबरका नयाँ गहना साट्दा कुनै सीप प्रवर्द्धन शुल्क लाग्ने छैन। तर, थप तौलका गहना लिँदा भने थप भएको धातुको मूल्यका साथै त्यससँग सम्बन्धित सम्पूर्ण ज्याला तथा जर्तीमा ०.५ प्रतिशत शुल्क आकर्षित हुनेछ।

गैरकानुनी कारोबार नियन्त्रण गर्न व्यवसायीलाई काँचो सुनचाँदी वा पुराना गहना बिक्री गर्ने सर्वसाधारणले नागरिकता, राष्ट्रिय परिचयपत्र, सवारी चालक अनुमतिपत्र वा स्थायी लेखा नम्बर (प्यान) जस्ता सरकारी परिचयपत्रका साथै पहिले खरिद गरेको आधिकारिक प्रमाण पेस गर्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था कार्यविधिमा छ। विदेशबाट खरिद गरिएका गहना वा धातु बिक्री गर्दा भने भन्सार तिरेको कागजात अनिवार्य पेस गर्नुपर्नेछ।

यसका अतिरिक्त सम्पूर्ण गहना कालिगडहरू प्यानमा दर्ता हुनुपर्नेछ। पसल र कार्यशाला (कारखाना) बीच बहुमूल्य धातु ओसारपसार गर्दा व्यवसायीले तोकिएको ढाँचामा आधिकारिक छाप लागेको चलान साथमा राख्नुपर्नेछ। पसलहरूले सीप प्रवर्द्धन शुल्कसम्बन्धी नियमहरू स्पष्ट खुल्ने गरी सूचना पाटी समेत राख्नुपर्नेछ। कर छली भएको रकमको पुनर्निर्धारण गर्ने अधिकार कर अधिकृतमा रहनेछ भने कारोबार लुकाउने, टुक्र्याउने वा शुल्क छली गर्ने व्यवसायीलाई निर्धारण गरिएको रकममा थप २५ प्रतिशत जरिवाना लाग्नेछ।