एआई विकासको गति सुस्त बनाउने अमेरिकी प्रस्तावप्रति बेइजिङको आपत्ति, प्राविधिक वर्चस्वको होड चर्कियो

अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रका प्रमुख कार्यकारीहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को विकास गतिलाई नियन्त्रित रूपमा धीमा बनाउन राखेको प्रस्तावलाई बेइजिङले कडा रूपमा अस्वीकार गरेको छ। यसले प्राविधिक वर्चस्व र आर्थिक अस्तित्वलाई लिएर विश्वका दुई प्रमुख शक्तिराष्ट्रबीच रहेको गहिरो मतभेद सतहमा ल्याइदिएको छ।

अमेरिकी एआई कम्पनी एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी डारियो आमोदेईले उन्नत मोडलहरूको विकासको गति व्यवस्थित गर्नुपर्ने भन्दै यस प्रस्तावको नेतृत्व गरेका थिए। अनियन्त्रित प्रणालीले मानव अस्तित्वमै गम्भीर संकट निम्त्याउन सक्ने चेतावनी उनको थियो। तर 'द गार्डियन' ले जनाएअनुसार, विकासको गति धीमा बनाउँदा पनि प्रजातान्त्रिक मुलुकहरूको वर्चस्व कायमै रहनुपर्ने अडान आमोदेईको छ। चीनले अमेरिकालाई उछिन्न नसकोस् भन्नका लागि अत्याधुनिक माइक्रोचिप निर्यातमा पश्चिमी प्रतिबन्ध जारी राख्नुपर्ने वकालत उनले गरेका छन्। ओपनएआईका प्रमुख स्याम अल्टम्यान र स्पेसएक्सका प्रमुख एलन मस्कसहित सिलिकन भ्यालीका अन्य नेतृत्वकर्ताहरूले पनि एआई विस्तारलाई केही सुस्त बनाउने विषयमा फरक-फरक स्तरमा समर्थन जनाएका छन्। यद्यपि, एन्थ्रोपिकले भने चीनसँगको प्राविधिक दूरी कायमै राख्न वासिङ्टनमा तीव्र लबिइङ गरिरहेको छ।

यता बेइजिङले भने यस्ता प्रस्तावलाई संशयका साथ हेरेको छ। 'द गार्डियन' का अनुसार चीनको विदेश मन्त्रालयले आमोदेईको प्रस्तावलाई विभाजनकारी टकरावको संज्ञा दिएको छ। त्यस्तै त्यहाँका सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले यस किसिमको अपिललाई चीनको घरेलु प्रविधिलाई रोक्ने र अमेरिकी एकाधिकार जोगाउने षड्यन्त्रका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। स्वायत्त एजेन्ट जस्ता उदाउँदा जोखिमहरूलाई सम्बोधन गर्न बेइजिङले हालै आफ्नो राष्ट्रिय एआई सुरक्षा नियमन ढाँचाको तेस्रो संस्करण जारी गरेको भए पनि चिनियाँ सरकारले एआईलाई आर्थिक विस्तार र सार्वभौम क्षमताको अपरिहार्य आधार मानेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

बीबीसी न्यूज नेपालीको एक रिपोर्ट अनुसार, चीनभित्रका छलफलहरू सिलिकन भ्यालीले देखाएका मानव विनाशका त्रासदीपूर्ण चेतावनीभन्दा निकै फरक छन्। चिनियाँ विज्ञहरूका अनुसार त्यहाँका अधिकारीहरूले काल्पनिक मानव विलोपको सम्भावनाभन्दा पनि डिजिटल मिथ्या सूचना, सामाजिक स्थिरता र राज्यसत्ताको नियन्त्रण जस्ता व्यावहारिक मुद्दालाई प्राथमिकता दिएका छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले एआई सधैँ मानव नियन्त्रणमै रहनुपर्ने कुरामा जोड दिएका छन्, तर सुस्त बनेको आर्थिक वृद्धिलाई उकास्न बेइजिङले उत्पादन र सार्वजनिक प्रशासनमा एआई उपकरणहरू तीव्र रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ। बीबीसी न्यूज नेपालीले उद्धृत गरेका सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार, वासिङ्टनमा सी र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच हुने भनिएको द्विपक्षीय वार्ताबाट साइबर पूर्वाधारका विषयमा केही सामान्य समझदारी बन्न सके पनि कुनै पनि सरकार एआई मोडल विकासमा बाध्यकारी प्रतिबन्ध स्वीकार गर्न तयार हुने सम्भावना छैन।

राष्ट्रपति ट्रम्पले भने एआईले मानव सभ्यता नै समाप्त पार्न सक्छ भन्ने त्रासलाई "हल्ला मात्रै" भनी टिप्पणी गरेका छन्।

भूराजनीतिक टकरावसँगै यो होडबाजी गम्भीर व्यावसायिक दबाबका बीच अघि बढिरहेको छ। 'द गार्डियन' कै अर्को विश्लेषणअनुसार, विश्वभर तीव्र गतिमा भइरहेको यो विस्तार वित्तीय जोखिमको चपेटामा परेको छ। डेटा टोकनको लागत तीव्र रूपमा घटिरहँदा पनि डेटा सेन्टरहरू निर्माण गर्नका लागि मात्रै प्रविधि कम्पनीहरूले यस वर्ष करिब १३२ अर्ब डलर बराबरको ऋणपत्र जारी गरेका छन्। वित्तीय विश्लेषकहरूले आगामी वर्षहरूमा १.५ ट्रिलियन डलर बराबरको "कम्प्युट कमिन्समेन्ट वाल" को जोखिम औंल्याएका छन्, जहाँ स्थगित कम्प्युटिङ सम्झौताहरू परिपक्व हुनेछन्। यसले गर्दा एआई प्रविधि अति-बुद्धिमान (सुपरइन्टेलिजेन्ट) क्षमतामा पुग्नुभन्दा धेरै अघि नै यो अस्वाभाविक वित्तीय बबल फुट्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।