भोटेकोशी बाढीको क्षति: ७९ अर्ब रुपैयाँ बराबरको नोक्सानीको अनुमान

रसुवा–भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको दुई महिनापछि विपद्को पूर्ण विवरण स्पष्ट हुँदै गएको छ। सरकारले यसबाट भएको ठूलो आर्थिक र सामाजिक क्षतिको मूल्याङ्कन गरिरहेको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगको प्रारम्भिक तथ्याङ्क अनुसार, यस विपद्बाट करिब ७९ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ, जसबाट चार जिल्लाका ३२ हजारभन्दा बढी मानिस प्रभावित भएका छन्।

आर्थिक र संरचनात्मक प्रभाव

सर्वेक्षणको नतिजाबारे रिपोर्ट गर्दै इमाउन्टेन टिभीले उल्लेख गरे अनुसार, कुल आर्थिक नोक्सानीमध्ये अधिकांश—६९ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ—आवासीय क्षेत्रमा केन्द्रित छ, जबकि व्यवसायहरूले ९ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति व्यहोरेका छन्। सर्वेक्षणले नुवाकोटलाई सबैभन्दा बढी प्रभावित जिल्लाको रूपमा पहिचान गरेको छ, जहाँ हजारौं परिवार प्रभावित भएका छन्। विनाश कृषि, पशुपालन र व्यक्तिगत सम्पत्तिसम्म फैलिएको छ, जसमा जग्गाको मूल्य र पूर्वाधारमा पनि ठूलो क्षति पुगेको छ। क्षतिग्रस्त ४ हजारभन्दा बढी भवनहरूमध्ये करिब ३ हजार २ सय भवनहरू प्रयोग गर्न नमिल्ने अवस्थामा पुगेका छन्, जसले दीर्घकालीन पुनर्निर्माणको गम्भीर चुनौतीलाई उजागर गरेको छ।

सरकार पुनर्स्थापनाको काममा जुटिरहँदा धेरैका लागि अगाडिको बाटो अनिश्चित बनेको छ। बीबीसी न्यूज नेपालीले रिपोर्ट गरे अनुसार, यस विपद्ले हजारौं श्रमिक र व्यवसायीहरूलाई अन्योलमा पारेको छ, जसले गर्दा आफ्नो जीविकोपार्जन गुमाएकाहरूलाई राज्यले कसरी सहयोग र रोजगारीका अवसरहरू प्रदान गर्न सक्छ भन्ने विषयमा छलफल सुरु भएको छ।

मानवीय क्षति र निरन्तरको पीडा

आर्थिक तथ्याङ्कभन्दा पर, बेपत्ता भएका परिवारहरू अझै पनि पीडादायी प्रतीक्षामा छन्। द राइजिङ नेपालले अनलाल रोकाया जस्ता परिवारहरूको पीडालाई उजागर गरेको छ, जसले भदौ १० गते (अगस्ट २६) को विपद्मा आफ्ना तीन आफन्त गुमाएका थिए। दुई महिना बितिसक्दा पनि, यी परिवारहरू आफ्ना प्रियजनको अवस्था पुष्टि गर्न डीएनए रिपोर्टको प्रतीक्षामा छन्। ढिलाइका कारण उनीहरूले अन्तिम संस्कार गर्न पाएका छैनन् र मानसिक शान्ति पनि प्राप्त गर्न सकेका छैनन्। स्थानीय अधिकारीहरूले हाल बाढीमा अभिभावक गुमाएका बालबालिकाका लागि शैक्षिक सहयोग लगायतका राहत कार्यहरूमा समन्वय गरिरहेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग

स्वदेशी पुनर्निर्माण प्रयासका बीच, नेपाली डायस्पोरा पनि सहयोगका लागि अगाडि आएको छ। अनलाइनखबरका अनुसार, दक्षिणी क्यालिफोर्नियामा सक्रिय पशुपति फाउण्डेशन अफ अमेरिकाले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा १ करोड ४८ लाख रुपैयाँ (करिब ९७ हजार ८ सय ७५ अमेरिकी डलर) सहयोग गरेको छ। फाउण्डेशनका अधिकारीहरूले बताए अनुसार, बाढी प्रभावित क्षेत्रहरूमा मानवीय राहत र पुनर्स्थापनाका लागि अमेरिकामा रहेका नेपाली समुदायबाट उक्त रकम संकलन गरिएको हो।

सरकारले सर्वेक्षणको तथ्याङ्क विश्लेषण गरिरहँदा, राष्ट्रिय योजना आयोगले प्रभावित जनसंख्याको ठूलो हिस्सा पुनर्स्थापनाका लागि राज्यको मुख ताकिरहेको जनाएको छ। धेरैले सरकारले उपलब्ध गराउने आवास वा सामूहिक बसोबासको व्यवस्थाप्रति इच्छा व्यक्त गरेका छन्। आयोगले पुनर्निर्माणका कार्यहरू लक्षित र प्रभावकारी बनाउन विस्तृत मूल्याङ्कनको काम जारी रहेको जनाएको छ।