युरोपका सात देशका सुपरमार्केटका फ्रिजमा शंकास्पद साइबर आक्रमण
स्वीडेन, बेल्जियम, आयरल्यान्डलगायतका देशका पसलमा सोमबारसम्मको रातभरमा चिसो राख्ने प्रणालीको तापक्रम अत्यधिक बढ्यो। खुद्रा विक्रेता र अधिकारीहरूले यसलाई साइबर आक्रमण भनेका छन्; कुनै समूहले जिम्मेवारी लिएको छैन।
युरोपका सात देशका सुपरमार्केट चेनहरूले आफ्ना केही पसलका फ्रिज र फ्रिजरको तापक्रम सोमबारसम्मको रातभरमा बढेर ५० डिग्री सेल्सियस (१२२ डिग्री फरेनहाइट) सम्म पुगेको जनाएका छन्। द गार्जियनका अनुसार धेरै कम्पनीले आफूहरू ह्याक भएको पुष्टि गरेका छन्। स्वीडेन, बेल्जियम, लक्जमबर्ग, आयरल्यान्ड, इस्टोनिया, फिनल्यान्ड र नेदरल्यान्ड्समा समस्या देखिएको रिपोर्ट आएको छ।
यी घटना गत महिना फ्रान्समा भएको आक्रमणसँग मिल्दाजुल्दा छन्। त्यतिबेला ह्याकरहरूले ७०० सम्म सुपरमार्केटका चिस्यान प्रणाली आफ्नो नियन्त्रणमा लिई तापक्रम ५० डिग्री सेल्सियससम्म बढाएका थिए; त्यसबाट आगलागी भएको थियो र द गार्जियनका अनुसार खाद्यान्नमा करोडौं युरो बराबर क्षति भएको अनुमान छ। अल जजीराका अनुसार सोमबारका घटना र फ्रान्सको आक्रमणको जिम्मेवारी कसैले लिएको छैन।
खुद्रा विक्रेताहरूले के भने
स्वीडेनमा 'कूप' (Coop) ले दैनिक 'अफ्टोनब्ल्याडेट' (Aftonbladet) लाई आफ्ना छ वटा पसल प्रभावित भएको बतायो भने 'आईसीए' (ICA) ले रातभरको घटनाले सीमित संख्याका स्टोर प्रभावित भएको जनायो। अल जजीराका अनुसार 'एक्सफुड' (Axfood) ले गोथेनबर्ग क्षेत्रमा घरमै सामान पुर्याउन प्रयोग हुने वितरण केन्द्रका फ्रिजर ह्याक भएको बतायो।
बेल्जियम र लक्जमबर्गमा डच खुद्रा विक्रेता 'आहोल्ड डेल्हेज' (Ahold Delhaize) ले आफ्ना दर्जनौं सुपरमार्केटका फ्रिज र फ्रिजर प्रभावित भएको जनायो। कम्पनीले कारण खुलाएन, तर ब्रसेल्सको उत्तरपूर्वतर्फको एक पसलमा टाँसिएको सूचनामा साइबर आक्रमणका कारण यस्तो भएको उल्लेख थियो। कम्पनीकी प्रवक्ता सारा डे मेस्टरले प्रभावित पसलमा ताजा र जमेका सामानको छनौट अस्थायी रूपमा केही सीमित भएको तर वितरण केन्द्र र ढुवानी सामान्य रूपमा चलिरहेको बताइन्। डेल्हेजका रेफ्रिजरेसन प्रणाली सञ्चालन गर्ने 'सबकोबेल' (Sabcobel) का प्रमुख कार्यकारी स्टेफन मोएलान्सले 'ले सोइर' (Le Soir) लाई बताएअनुसार उनका प्राविधिकहरू बिहान १ बजेदेखि परिचालित भए र रातभर तथा बिहानसम्म प्रभावित प्रणाली विच्छेद गर्ने काम गरे। उनले 'बेल्गा' (Belga) समाचार संस्थालाई ती एकाइका इभापोरेटर 'डिफ्रोस्ट' मोडमा राखिएको बताएका थिए।
'कोल्र्युट' (Colruyt) ले आफ्ना पाँच पसल, 'इन्टरमार्चे' (Intermarché) ले १५ वटा पसल प्रभावित भएको जनायो भने 'कारफोर' (Carrefour) बेल्जियमले आफ्ना करिब ७०० पसलमध्ये करिब १५ मा अवरोध भएको जनायो। कोल्र्युट समूहका एक प्रवक्ताका अनुसार 'स्पार' (Spar) का पाँच पसलमा पनि आक्रमण भएको थियो।
आयरल्यान्डको तेस्रो ठूलो सुपरमार्केट चेन 'सुपरभ्यालु' (SuperValu) ले आफ्ना २२३ पसलमध्ये १३ वटामा एक खास मोडेलका रेफ्रिजरेसन प्रणाली साइबर घटनाबाट प्रभावित भएको र चिसो तथा जमेका सामान बिक्रीबाट हटाइएको जनायो। इस्टोनियामा रेफ्रिजरेसन आपूर्तिकर्ता 'किटम्यान कोल्डटेक' (Kitman Coldtech) ले सार्वजनिक प्रसारक 'इआरआर' (ERR) लाई एउटा सुपरमार्केट चेनको चिस्यान प्रणाली नियन्त्रण गर्ने कम्प्युटरमा आक्रमणकारी पुगेर तापक्रम ५० डिग्री सेल्सियस बनाएको बतायो; कम्पनीका प्रमुख कार्यकारीका अनुसार केही मिनेटभित्रै प्रतिक्रिया दिइयो र उल्लेख्य क्षति भएन।
फिनल्यान्डमा 'हेलसिङिन सानोमात' (Helsingin Sanomat) ले 'केस्को' (Kesko) चेनका पसलले यस्तै समस्याको छानबिन गरिरहेको रिपोर्ट गर्यो। नेदरल्यान्ड्समा सार्वजनिक रेडियो 'एनओएस' (NOS) ले कम्तीमा १७ वटा, प्रायः साना स्थानीय पसल प्रभावित भएको रिपोर्ट गर्यो।
किन जोखिममा छ रेफ्रिजरेसन प्रणाली
साइबर सुरक्षा फर्म 'सेन्टिनेलवान' (SentinelOne) का टम हेगेलका अनुसार धेरै साइबर आक्रमण फिरौती असुल्न वा राजनीतिक उद्देश्यले हुन्छन्, तर यसपटक कुनै आर्थिक माग नभएकाले यो तोडफोड हुन सक्ने संकेत देखिन्छ। 'ट्रिब्युटेक' (Tributech) का प्याट्रिक लाम्पलमेयरले यो विधि सस्तो र क्षति तुरुन्तै हुने भएकाले आक्रमणकारीहरूले यसलाई जारी राख्ने सम्भावना रहेको बताए। उनका अनुसार धेरै रेफ्रिजरेसन प्रणालीमा ज्ञात कमजोरी छन् जुन अझै सच्याइएका छैनन्। फ्रान्सको आक्रमणपछि पनि हजारौं कन्ट्रोलर इन्टरनेटबाट पहुँचयोग्य रहेको उनले बताए।
स्वीडेनको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रका प्रमुख जोन बिलोउले रोयटर्सलाई केन्द्रले धेरै घटनामा काम गरिरहेको र स्वीडेनमा अपडेट वा प्याच गर्नुपर्ने धेरै 'अपरेसनल टेक्नोलोजी' उपकरण खुला अवस्थामा रहेको बताए।
आधिकारिक प्रतिक्रिया
युरोपेली कृषि तथा खाद्य आयुक्त क्रिस्टोफ ह्यान्सनले बारम्बार भएका यस्ता आक्रमण गहिरो चिन्ताको विषय भएको बताउँदै यसलाई खाद्य आपूर्ति अवरुद्ध गर्ने र उपभोक्ताको विश्वास कमजोर पार्ने जानाजानी गरिएको प्रयास भनेका छन्। युरोपेली आयोगका प्रवक्ताले सम्पूर्ण युरोपेली संघमा साइबर सुरक्षा बलियो बनाउनुपर्ने कुरामा जोड दिए। बेल्जियमको साइबर सुरक्षा केन्द्रका प्रवक्ताले अल जजीरालाई यो आक्रमणका पछाडि को छ भन्ने कहिल्यै थाहा नपाइन पनि सक्ने बताएका छन्।
अल जजीराका अनुसार यी घटनाले रुसको युक्रेनमाथिको आक्रमण र इरान–अमेरिका युद्धबाट उत्पन्न 'हाइब्रिड वारफेयर' (संकर युद्ध) सम्बन्धी चिन्ता थप बढाएका छन्।