आक्रामक एआई विस्तारका बीच विश्वका ठूला टेक कम्पनीहरू बजार अस्थिरताको सामना गर्दै

ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) मा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्, तर त्यस्तो खर्चले उनीहरूको नतिजामा पार्ने असरप्रति बजार सशंकित देखिएको छ। अनलाइनखबरका अनुसार, गुगलको मातृ कम्पनी अल्फाबेटले पछिल्लो त्रैमासिक नतिजा सार्वजनिक गरेपछि एकै दिनमा ५०० अर्ब डलरभन्दा बढी बजार मूल्य गुमाएको छ। गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा कम्पनीको त्रैमासिक आम्दानी २५ प्रतिशतले बढेर १२७ अर्ब ६० करोड डलर पुगे पनि सो त्रैमासिकको नाफा भने २५ प्रतिशतले घटेको छ। गुगल सर्चमा एआईले तयार गर्ने सारांशले विज्ञापन आम्दानीमा असर पारिरहेको कम्पनीले खुलाएपछि लगानीकर्ता चिन्तित बनेको अनलाइनखबरले जनाएको छ।

एआई बजारमा प्रतिस्पर्धात्मक परिवर्तन

एआई च्याटबटहरूबीचको प्रतिस्पर्धा तीव्र छ। भिजुअल क्यापिटलिस्टले सार्वजनिक गरेको सिमिलरवेब (Similarweb) को तथ्यांक उद्धृत गर्दै नागरिक न्युजले लेखेअनुसार, सन् २०२६ को सेप्टेम्बरमा विश्वभरका एआई च्याटबट वेबसाइटमा भएका कुल भ्रमणमध्ये ओपनएआईको च्याटजीपीटी (ChatGPT) को हिस्सा ५६.४ प्रतिशत थियो, र सो महिना यसको वेबसाइटमा करिब पाँच अर्ब ९० करोड पटक भ्रमण भएको थियो। गुगलको जेमिनी (Gemini) २५ प्रतिशत हिस्साका साथ दोस्रो स्थानमा छ, र यी दुईले मात्रै कुल भ्रमणको ८० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगटेका छन्। एन्थ्रोपिक (Anthropic) को क्लड (Claude) को हिस्सा पनि बढ्दै गएको सो रिपोर्टमा उल्लेख छ।

एन्थ्रोपिकको उदय र मेटाको लगानी योजना

क्लड बनाउने कम्पनी एन्थ्रोपिक इनिसियल पब्लिक अफरिङ (आईपीओ) को तयारीमा छ, जुन इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आईपीओ हुने र कम्पनीले स्पेस एक्सको कीर्तिमान तोड्ने लक्ष्य राखेको कर्पोरेट नेपालले जनाएको छ। सेतोपाटीका अनुसार, एआई विकास कति छिटो गर्ने र त्यसलाई कसरी सुरक्षित राख्ने भन्ने विषयमा मतभेद भएपछि ओपनएआई छाडेका सात जना अनुसन्धानकर्ता तथा अधिकारीहरूले यो कम्पनी स्थापना गरेका थिए, र ती सात जना अहिले प्रविधि क्षेत्रकै धनी व्यक्तिहरूमध्ये पर्ने बाटोमा छन्।

यसैबीच, मेटाले एआई विकासमा लगानी गर्न सेयर बिक्रीमार्फत ३५ अर्ब डलर उठाउने योजना बनाएको नेपाल बहसले अमेरिकी धितोपत्र तथा विनिमय आयोग (एसईसी) ले सार्वजनिक गरेको विवरणका आधारमा जनाएको छ। मेटाले थप ६० अर्ब डलरसम्मको सेयर बिक्री गर्ने योजना पनि घोषणा गरेको छ, जसको मिति अझै तय भएको छैन। यो कोष सङ्कलन मेटाले भोटिङ अधिकार नहुने नयाँ प्रकारको सेयर सिर्जना गरेको केही दिनपछि आएको हो, जसले एआई प्रतिस्पर्धाका लागि पुँजी जुटाउन थप लचिलोपन दिने कम्पनीको भनाइ छ। चिप निर्माता एनभिडिया, एएमडी र ब्रोडकमले पाँच अर्ब डलरसम्मका सेयर किन्न चासो देखाएको मेटाले जनाएको छ, यद्यपि ती चासो बाध्यकारी छैनन्।

यी घटनाक्रमले ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले एआईमा गरिरहेको लगानी कहिले र कसरी फलदायी हुन्छ भन्नेमा लगानीकर्ताले प्रश्न उठाइरहँदा पनि त्यस्तो लगानी जारी रहेको देखाउँछन्।