राजा चार्ल्सले क्यारिबियनमा दासप्रथाको विरासतलाई लिएर विरोधको सामना गर्दै

राजा चार्ल्स तृतीय नौ दिने क्यारिबियन भ्रमणमा छन्। यो भ्रमणसँगै ट्रान्स-एट्लान्टिक दास व्यापारमा बेलायती राजतन्त्रको भूमिकाबारे जवाफ माग्ने आवाज फेरि चर्किएको छ। अल जजीराका अनुसार भ्रमण कात्तिक १० (अक्टोबर २७) मा बहामासबाट सुरु भएको हो र गुयाना हुँदै एन्टिगुआ एन्ड बारबुडामा टुंगिनेछ, जहाँ राजा कात्तिक १५ देखि १८ (नोभेम्बर १ देखि ४) सम्म हुने कमनवेल्थ राष्ट्र प्रमुखहरूको बैठक (चोगम) मा सहभागी हुनेछन्।

अल जजीराका अनुसार राजदरबारका एक प्रवक्ताले भ्रमण कार्यक्रमले 'हाम्रो विगतका सबैभन्दा अँध्यारा दिनहरू' लाई नपन्छाउने तर आयोजक देशहरूको इच्छाअनुसार मुख्य रूपमा प्रत्येक देशको 'जीवन्त वर्तमान र आशालाग्दो भविष्य' मा केन्द्रित हुने बताएका थिए।

राजाको पहिलो भाषण

बीबीसी र द गार्जियनका अनुसार भ्रमणको पहिलो दिन बहामासमा बोल्दै राजाले 'यी टापुहरू र त्यसभन्दा बाहिर विगतमा भोगिएको ठूलो पीडालाई स्वीकार्नु उचित' भएको बताए। द गार्जियनका अनुसार उनले एन्टिगुआमा हुने शिखर सम्मेलनमा कमनवेल्थका नेताहरूले दासप्रथाको विरासतसँग जोडिएका विषयमा छलफल गर्ने पनि बताए।

अभियानकर्मीहरूले यो पर्याप्त नभएको बताएका छन्। द गार्जियनका अनुसार बहामास राष्ट्रिय क्षतिपूर्ति समितिले विज्ञप्ति जारी गर्दै राजाको भनाइ 'न्यायले माग गरेभन्दा कम' भएको जनाएको छ, र त्यस्तो न्याय पूर्ण तथा औपचारिक माफी भएको उल्लेख गरेको छ।

माफी र क्षतिपूर्तिको माग

द गार्जियनका अनुसार अधिकारकर्मीहरूले आफ्ना पुर्खालाई दास बनाइएकोमा औपचारिक माफी र क्षतिपूर्ति मागिरहेका छन्। राजाको बहामास भ्रमणका क्रममा विरोध प्रदर्शन आयोजना गरेका रास्टाफारियन नेता हाई प्रिस्ट रिचमण्ड म्याकिन्नीले दासप्रथाप्रति खेद प्रकट गर्नु मात्र 'पर्याप्त नभएको' र आफूहरूलाई पूर्ण माफी चाहिएको गार्जियनलाई बताए।

अल जजीराका अनुसार गुयानाका राष्ट्रपति इरफान अलीले सन् २०२१ मा दासप्रथालाई मानव इतिहासका 'सबैभन्दा अँध्यारा दिनहरू' मध्ये एक भनेका राजाले अब माफी माग्नु अर्को कदम हुनुपर्ने बताएका छन्। अल जजीराका अनुसार जमैकाले गत सेप्टेम्बरमा राजालाई सम्बोधन गर्दै १० अर्ब डलरको दासप्रथा क्षतिपूर्ति निवेदन दायर गरेको थियो। द गार्जियनका अनुसार बेलायतस्थित प्रिभी काउन्सिलले उक्त निवेदनमाथि आगामी मार्चमा सुनुवाइ गर्नेछ।

कमनवेल्थका लागि परीक्षा

सांस्कृतिक इतिहासकार प्याट्रिक भर्नोनले यो भ्रमण 'निर्णायक' भएको र कमनवेल्थ स्थापनापछिकै सबैभन्दा ठूलो दोबाटो भएको द गार्जियनलाई बताए। दासप्रथाबारे राम्रो संवाद गर्न नसक्ने हो भने संगठनको औचित्य के रहन्छ भन्ने प्रश्न पनि उनले उठाए। द गार्जियनका अनुसार लेबर पार्टीकी सांसद बेल रिबेरो-एडीले राजतन्त्रले सतही कुरा मात्र गरेर नहुने बताउँदै डच राजाले माफी मागे पनि उनको संस्थामा कुनै आँच नआएको उदाहरण दिइन्।

बेलायती सरकारले क्षतिपूर्ति दिने कुरा अस्वीकार गरेको छ। अल जजीराका अनुसार बकिंघम प्यालेसले भ्रमणका क्रममा माफी नमागिने बताएको थियो, भने द गार्जियनका अनुसार राजा सरकारको सल्लाहअनुसार चल्छन् र सरकारले माफी माग्ने सल्लाह दिएको छैन। अल जजीराका अनुसार राजा अझै राष्ट्र प्रमुख रहेका बहामास तथा एन्टिगुआ एन्ड बारबुडाका अधिकारीहरूले गणतन्त्र बन्न चाहेको संकेत दिएका छन्।