राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले शुक्रबार (कात्तिक १३) ललितपुरमा ७५३ वटै स्थानीय तहको खानेपानी, सरसफाइ तथा स्वच्छताको अवस्था तुलना गर्ने वास अवस्था प्रतिवेदन २०२६ सार्वजनिक गरेको छ। कार्यक्रममा प्रस्तुत तथ्याङ्कअनुसार ६२.५ प्रतिशत घरपरिवारमा मात्र सुधारिएको र सुरक्षित रूपमा व्यवस्थित खानेपानीको पहुँच छ, र प्रतिवेदनले कमजोर अवस्थाका स्थानीय तहलाई प्राथमिकता दिन र लगानी बढाउन सुझाव दिएको छ। २० स्थानीय तहको स्थलगत प्रमाणीकरणमा विशेषगरी तराई–मधेसमा भूमिगत पानीको सतह घट्दै गएको देखिएको छ।
संरचना बन्नु र सेवा पाउनुबीचको खाडल सुनकोशी गाउँपालिका–३ मा देखिन्छ, जहाँ ताम्लिङ, साधनबोट, मैनापुर र सिम्पानीका करिब ६० घरपरिवारको घरमा धारा छ तर नियमित पानी आउँदैन, अनलाइनखबरले जनाएको छ। करिब चार वर्षअघि ट्याङ्की बने पनि स्थानीय आफैँ दुईदेखि चार घण्टा हिँडेर पाइप जोड्न जानुपर्छ। गाउँपालिका अध्यक्ष मीना दाहालले धारा सुक्खा रहेको थाहा नभएको बताएकी छिन् भने क्षेत्रका प्रतिनिधिसभा सदस्य आशिष गजुरेलले प्रदेश तहसमेतबाट समाधानको पहल गर्ने बताएका छन्।
काठमाडौँमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका डा. राजनलाल जोशीले उकेरासँग भित्री सहरका ढुङ्गाका पुराना पानीका घडा 'घः' लिच्छविकालीन बस्तीदेखि रहेको र अहिले हराउँदै गएको बताएका छन्।