इलामका अकबरे खुर्सानी किसान बालीनाली नष्ट भएपछि मर्कामा
इलामका अकबरे खुर्सानी किसानहरूले मुख्य उत्पादनको समयमै बोट पहेँलिँदै र मर्दै गएको बताएका छन्; कतिपयले अधिकांश वा पूरै बाली नष्ट भएको जनाएका छन्।
इलामका व्यावसायिक अकबरे खुर्सानी किसानहरूले मुख्य उत्पादन दिने सिजनमै बोट मर्न थालेको बताएका छन्। माङसेबुङ गाउँपालिका–६ का किसान प्रदीप राईका अनुसार फल लाग्न थालेसँगै बोट एकाएक पहेँलिने, हाँगा सुक्ने र पूरै बोट मर्ने समस्या देखिएको हो। नागरिक न्युज, खबरहब, डिसी नेपाल र लोकान्तरका रिपोर्टहरूमा यो कुरा उल्लेख छ।
दुई वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा अकबरे खेती गर्दै आएका राईले अघिल्लो वर्ष यही बालीबाट ३ लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेका थिए। यस वर्ष आम्दानी बढाउने उद्देश्यले उनले खेती विस्तार गरी दुई रोपनी क्षेत्रफलमा १,८०० बोट रोपेका थिए। बोट हुर्किएर फल लागेपछि फलको आधा भाग डढ्ने, कालो हुने र कुहिने समस्या बढ्यो र सबै लगानी डुब्यो भनी उनले बताए।
त्यहाँका अन्य व्यावसायिक किसानले पनि यस्तै समस्या भोगिरहेका छन्। जीवन राईका अनुसार उनले अन्नबाली लाग्ने बारीमा राम्रो आम्दानीको आशामा २,००० बोट अकबरे रोपेका थिए, तर फल लाग्ने समयमा फलमा डढुवा, किरा, बोट पहेँलिने र कुहिने समस्या देखिएपछि उत्पादन लिन नपाउँदै अधिकांश बोट नष्ट भए। कल्पना राईले खुर्सानी पाक्ने र टिप्ने समयमा रोग फैलिएको र संक्रमण सुरु भएको एक महिनाभित्रै आफ्नो पूरै बारीको बाली नष्ट भएको बताइन्। उनले अहिले अन्य बाली लगाउन थालेकी छन्।
रिपोर्टहरूका अनुसार त्यहाँ उत्पादित अकबरे स्थानीय बजार र झापाको दमक बजारमा पुग्छ, र स्थानीय व्यापारीले प्रतिकिलो २०० देखि २५० रुपैयाँमा बगानबाटै खरिद गर्ने गर्छन्। इलाममा परम्परागत खाद्यान्न बालीको विकल्पका रूपमा आम्दानी राम्रो हुने भएकाले अकबरेको व्यावसायिक खेतीप्रति किसानको आकर्षण बढ्दै गएको छ। रिपोर्टहरूमा किसानहरूको भनाइ मात्र छ: बोट किन मरिरहेका छन्, कति खेतमा असर परेको छ वा कृषि अधिकारीहरूले क्षति मूल्यांकन गरेका छन् कि छैनन् भन्ने उल्लेख छैन।