नेपालमा वर्षेनी ५० हजारभन्दा बढी मानिसलाई मस्तिष्कघात, स्ट्रोक एसोसिएसनको भनाइ

नेपाल स्ट्रोक एसोसिएसनका निवर्तमान अध्यक्ष डा. राजु पौडेलका अनुसार नेपालमा हरेक वर्ष ५० हजारभन्दा बढी मानिसलाई मस्तिष्कघात (स्ट्रोक) हुने गरेको छ। उनले बिहीबार, कात्तिक १२ गते (अक्टोबर २९) विश्व स्ट्रोक दिवसका अवसरमा राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस) सँग कुरा गर्दै यो तथ्यांक सार्वजनिक गरेका हुन्। यस वर्ष यो दिवस 'हरेक मिनेट महत्त्वपूर्ण छ' (Every Minute Counts) भन्ने नाराका साथ मनाइँदै छ।

डा. पौडेलका अनुसार नेपालमा करिब हरेक १० मिनेटमा एक जनालाई मस्तिष्कघात हुन्छ। मस्तिष्कको कुनै भागमा रक्तसञ्चार अवरुद्ध हुँदा मस्तिष्कघात हुने र अक्सिजन तथा पोषक तत्व नपाएपछि मस्तिष्कका तन्तु मर्न सक्ने उनले बताए।

कतिको मृत्यु हुन्छ

मस्तिष्कघात भएकामध्ये एक तिहाइले ज्यान गुमाउने गरेको बताउँदै डा. पौडेलले सरकारले रोकथाममा विशेष ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिए। सोही क्रममा उनले नेपालमा मस्तिष्कघात भएकामध्ये करिब १५ देखि २० प्रतिशतको मृत्यु हुने गरेको पनि बताएको समाचारमा उल्लेख छ। समाचारहरूमा यी दुवै तथ्यांक छन्, तर दुईबीचको फरकबारे केही खुलाइएको छैन।

डा. पौडेलले उल्लेख गरेको तथ्यांकअनुसार विश्वभर हरेक वर्ष करिब १ करोड २० लाख मानिसलाई मस्तिष्कघात हुन्छ र तीमध्ये आधाको मृत्यु हुन्छ। नेपालजस्ता अल्पविकसित र विकासोन्मुख देशमा मस्तिष्कघातको दर उच्च भएकाले सरकारले समयमै ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ छ।

एसोसिएसनको काम

नेपालमा मस्तिष्कघातको अवस्था र यसको उपचारबारे अध्ययन गर्न सन् २०१७ मा नेपाल स्ट्रोक एसोसिएसन स्थापना भएको हो। मस्तिष्कघातको उपचारलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूप बनाउन एसोसिएसनले जर्मनीको युनिभर्सिटी हस्पिटल हाइडेलबर्गसँग सहकार्य गरिरहेको छ। मस्तिष्कघातसम्बन्धी काममा यसले जीआईजेड (GIZ) र विश्व स्वास्थ्य संगठनसँग पनि सहकार्य गर्दै आएको छ।

जोखिमका कारक

डा. पौडेलका अनुसार उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मोटोपन, शारीरिक निष्क्रियता र असन्तुलित खानपान मस्तिष्कघातको जोखिम बढाउने कारणमध्ये पर्छन्।