स्याङ्जाका किसान व्यावसायिक खेतीतर्फ आकर्षित
स्याङ्जाका किसानहरू व्यावसायिक केरा र फूल खेतीतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्, भने नयाँ आपूर्ति शृङ्खलाले जुम्ली स्याउलाई सिधै स्थानीयको घरदैलोमा पुर्याइरहेको छ।
स्याङ्जाका किसान अन्नबाली छाडेर व्यावसायिक खेतीतर्फ लागिरहेको यस साता जिल्लाबाट आएका समाचारहरूले देखाएका छन्। कतिपयले केरा र फूल खेती थालेका छन् भने व्यापारीहरूले जुम्लाको स्याउ सिधै बासिन्दाको घरदैलोमा पुर्याइरहेका छन्।
केरा खेतीमा बढ्दो आकर्षण
चापाकोट-१० का किसान प्रेमनारायण पङ्गेनीले आफ्नो केरा खेती क्रमशः विस्तार गरेका छन्। गोरखापत्र र थाहा खबरका अनुसार उनले एक रोपनीमा १०० बोटबाट सुरु गरेको खेती अहिले ६१ रोपनीमा पुगेको छ। त्यसमध्ये १३ रोपनी उनको आफ्नै जग्गा हो, बाँकी बन्धकी र भाडामा लिइएको हो। समाचारहरूमा बोटको सङ्ख्या ६,१०० उल्लेख छ, तर पङ्गेनी आफैँले खेतमा जम्मा ६,२०० बोट रहेको बताएका छन्। उनले 'जी नाइन' जात हटाएर अहिले स्थानीय मालभोग जातको केरा मात्र लगाएका छन्।
पङ्गेनीका अनुसार हाल २,२०० बोटले फल दिइरहेका छन् र तिनबाट वार्षिक ११ लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी भइरहेको छ। केरा खेती सजिलो र बजारमा माग उच्च भएकाले धान र मकै छाडेर यसमा लागेको उनले बताए। सबै बोटले फल दिन थालेपछि वार्षिक ३० लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गर्ने उनको लक्ष्य छ।
पुष्प व्यवसाय र बजार प्रतिस्पर्धा
जिल्लाभर व्यावसायिक फूल खेती पनि फैलिँदै गएको छ। गोरखापत्रका अनुसार अन्य बालीमा क्षति पुर्याउने बाँदरले फूल नबिगार्ने र फूल बजारमा सजिलै बिक्ने भएकाले किसानहरू यसतर्फ आकर्षित भएका हुन्। स्थानीय उत्पादन बढेसँगै तिहार र अन्य अवसरका लागि भारत, बुटवल र पोखराबाट फूल तथा माला ल्याउने क्रम बिस्तारै रोकिँदै गएको छ। अहिले जिल्लाले आफ्नै फूल ती बजारमा पठाउन थालेको छ।
नेपाल न्युजका अनुसार गल्याङ-५ का चन्द्र राना र अन्य छ जना किसानले गल्याङ नगरपालिका र कालीगण्डकी गाउँपालिकाका विभिन्न ठाउँमा दुई-दुई रोपनी जग्गामा सयपत्री फूल खेती गरेका छन्। उनीहरू एकअर्कासँग सल्लाह गर्छन् र माग आउँदा फूल सङ्कलन गरेर पठाउँछन्। उनीहरूको फूल दसैंअघि पोखरामा बिक्री भयो, अब तिहारमा बुटवलमा बेच्ने तयारी छ। भारतबाट आउने फूलसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्दा कहिलेकाहीँ उचित मूल्य नपाइने किसानहरूले बताएका छन्।
जुम्ली स्याउ घरदैलोमा
स्याङ्जाका बासिन्दाले टाढाबाट आएको स्याउ पनि किनिरहेका छन्। अनलाइनखबर र रातोपाटीका अनुसार व्यवसायी गौरीलाल सञ्ज्यालसहितको टोलीले जुम्लाबाट ट्रकमा स्याउ पोखरा ल्याउँछ। त्यहाँबाट जिपमा स्याङ्जा, तनहुँ, लमजुङ, पर्वत र पाल्पाका टोलटोलमा पुर्याएर बेच्छ।
सञ्ज्यालका अनुसार बजारसम्म पुर्याउन नसक्दा जुम्लाको स्याउ कुहिएर खेर जाने गर्थ्यो। स्वदेशी फलफूलको बजार बनाउन उनीहरूले घरदैलोमै बेच्न थालेका हुन्। प्रतिकिलो १५० रुपैयाँमा बेच्दा दैनिक सयौँ पेटी स्याउ बिक्री हुने गरेको उनले बताए। आयातित स्याउभन्दा सस्तो र विषादीरहित भएकाले उपभोक्ताले रुचाएको र धेरैले फेरि फोन गरेर माग गर्ने गरेको पनि उनले बताए।