तिहार बिदापछि खुलेको नेपालको सेयर बजारमा गिरावट

तिहारको लामो बिदापछि शुक्रबार, कात्तिक २७ गते २०८३ (नोभेम्बर १३, २०२६) मा कारोबार खुलेको नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचकमा गिरावट आएको छ। अन्नपूर्ण पोस्टका अनुसार, बेन्चमार्क सूचक ६.४४ अंकले घटेर २,६४८.७७ विन्दुमा बन्द भएको छ। कारोबार रकम पनि तुलनात्मक रूपमा सुस्त देखिएको छ, जसमा कुल ३ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ।

बजारका सहभागीहरूले बिदापछिको बजारमा सुधारको अपेक्षा गरे पनि, अधिकांश क्षेत्रमा गिरावट देखिएको छ। अन्नपूर्ण पोस्टले जनाएअनुसार, कारोबारमा आएका ३३५ कम्पनीमध्ये १६० कम्पनीको मूल्य घटेको छ भने ११० कम्पनीको मूल्य बढेको छ। समग्र बजारमा गिरावट आए पनि विकास बैंक, होटल तथा पर्यटन, जलविद्युत र निर्जीवन बीमा जस्ता केही उप-सूचकहरूले भने वृद्धि हासिल गर्न सफल भएका छन्।

बजारको दृष्टिकोण र लगानीका सूचकहरू

विश्लेषकहरू हाल बजारको भविष्यको दिशाबारे बहस गरिरहेका छन्। सेतोपाटीका अनुसार, बैंकहरूमा उच्च तरलता, घट्दो ब्याजदर र बढ्दो रेमिट्यान्स आप्रवाह जस्ता समष्टिगत आर्थिक सूचकहरू सैद्धान्तिक रूपमा सेयर बजारका लागि सकारात्मक भए पनि, बजारले गति कायम राख्न संघर्ष गरिरहेको छ। सेतोपाटीले उल्लेख गरेअनुसार, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) ले सुस्त आन्तरिक मागका कारण निजी क्षेत्रमा कर्जा विस्तार कमजोर हुनु अर्थतन्त्रका लागि ठूलो चुनौती रहेको औंल्याएको छ।

यो अवधिमा लगानी गरिरहेका लगानीकर्ताहरूका लागि, विज्ञहरूले बजारको भावना (सेन्टिमेन्ट) भन्दा आधारभूत विश्लेषणलाई बढी महत्त्व दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। अर्थ संसारका अनुसार, लगानीकर्ताहरूले अल्पकालीन मूल्य उतारचढावभन्दा माथि उठेर ६ वटा मुख्य वित्तीय सूचकहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्छ: प्रति सेयर आम्दानी (EPS), मूल्य आम्दानी अनुपात (P/E Ratio), लाभांश इतिहास, बुक भ्यालु, इक्विटीमा प्रतिफल (ROE) र ऋण-इक्विटी अनुपात। अर्थ संसारले चेतावनी दिँदै भनेको छ कि उच्च EPS वा कम P/E अनुपात मात्रै राम्रो लगानीको ग्यारेन्टी होइन, किनकि यी सूचकहरूलाई उद्योगका अन्य प्रतिस्पर्धीहरू र कम्पनीको दीर्घकालीन व्यावसायिक स्थिरतासँग तुलना गरेर मूल्याङ्कन गरिनुपर्छ।

सेतोपाटीले थप चेतावनी दिँदै भनेको छ कि कम ब्याजदरले लगानीकर्ताहरूलाई बैंक निक्षेपबाट सेयर बजारमा पुँजी सार्न प्रोत्साहित गर्न सक्ने भए पनि, कुनै पनि दिगो वृद्धि कर्पोरेट आम्दानीमा हुने वास्तविक सुधारद्वारा समर्थित हुनुपर्छ। लगानीकर्ताहरूलाई कम्पनीको नाफा वृद्धि मुख्य व्यावसायिक कारोबारबाट भएको हो वा सम्पत्ति बिक्री जस्ता एक पटकको आम्दानीबाट, जुन दीर्घकालमा दिगो नहुन सक्छ, त्यसलाई राम्ररी जाँच्न सुझाव दिइएको छ।

बजार अघि बढ्दै गर्दा, पर्यवेक्षकहरूले कारोबारको प्रकृति—विशेष गरी खरिदको चाप व्यापक छ वा केही सीमित स्टकहरूमा मात्र केन्द्रित छ—बजारको स्वास्थ्यको लागि महत्त्वपूर्ण सूचक हुने बताएका छन्। लगानीकर्ताहरूलाई बजारका हल्लाहरूको पछि नलागी, क्षेत्रगत जोखिम र वित्तीय विवरणहरूको गुणस्तर दुवैको मूल्याङ्कन गर्दै आफ्नै तर्फबाट आवश्यक अनुसन्धान (due diligence) गर्न प्रोत्साहित गरिएको छ।