आसियान शिखर सम्मेलनका लागि मनिलामा क्षेत्रीय नेताहरूको जमघट

फिलिपिन्सको राजधानी मनिलामा दक्षिण-पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको सङ्गठन (आसियान) को हालको अध्यक्षका रूपमा फिलिपिन्सले आयोजना गरेका शिखर सम्मेलनहरूको शृङ्खलाका लागि नेताहरू भेला हुँदैछन्। अल जजिराका अनुसार बैठकहरू आइतबार (कात्तिक २९, नोभेम्बर १५) देखि मंगलबारसम्म चल्नेछन्। द हिन्दूका अनुसार भारतीय विदेश मन्त्रालयका सचिव (पूर्व) रुद्रेन्द्र टण्डनले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी कात्तिक ३० (नोभेम्बर १६) देखि मंसिर २ (नोभेम्बर १८) सम्म मनिलामा रहने र २३औँ आसियान-भारत शिखर सम्मेलन तथा २१औँ पूर्वी एसिया शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुने बताएका छन्। ती दुवै सम्मेलन मंसिर १ (नोभेम्बर १७) मा हुने कार्यक्रम छ। यस वर्षको सम्मेलनको नारा "भविष्यको दिशा निर्धारण" (Navigating the Future) राखिएको छ, र समुद्री सुरक्षा तथा व्यापार र लगानी सम्बन्ध मुख्य केन्द्रबिन्दुमध्ये पर्ने टण्डनले बताए।

अल जजिराका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प मंगलबार मनिलामा छोटो समय बस्दा फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरसँग भेट्ने तय छ, त्यसपछि उनी चीनको शेन्जेनमा हुने एसिया-प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनतर्फ लाग्नेछन्। द गार्जियनका अनुसार एपेक बुधबार सुरु हुन्छ र यसमा ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच पुष्टि भइसकेको त्रिपक्षीय भेटले विशेष ध्यान तान्न सक्छ। अल जजिराले ती तीन नेताबीच त्रिपक्षीय वार्ता हुन लागेको यो पहिलो पटक हुने र व्हाइट हाउसले भेट पुष्टि गरिसकेको जनाएको छ। साउथ चाइना मर्निङ पोस्टले ट्रम्पले मनिला सम्मेलनमा दक्षिण-पूर्वी एसियाली देशहरूलाई "प्याक्स सिलिका" (Pax Silica) मा सामेल हुन दबाब दिने रिपोर्ट गरेको छ। एएफपीको समाचार प्रकाशित गर्ने हिन्दुस्तान टाइम्सले प्याक्स सिलिकालाई सेमीकन्डक्टर र दुर्लभ खनिजमा चीनको प्रभुत्वको प्रतिरोध गर्न तयार पारिएको अमेरिकी आपूर्ति शृङ्खला पहलका रूपमा वर्णन गरेको छ, र सम्मेलनवरिपरिको धेरैजसो विरोध यसैलाई लक्षित गरिएको जनाएको छ।

अल जजिराका अनुसार व्यापार मुख्य छलफलका विषयमध्ये पर्ने सम्भावना छ। ट्रम्प प्रशासनले जुलैमा यस क्षेत्रका अधिकांश अर्थतन्त्रसहित ६० व्यापारिक साझेदारमाथि १० देखि १२.५ प्रतिशतसम्मको भन्सार शुल्क घोषणा गरेपछि यो सम्मेलन हुन लागेको हो; अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधिको कार्यालयले जबर्जस्ती श्रम रोक्न पर्याप्त कदम नचालेको आरोपमा ती शुल्क लगाइएको बताएको छ। अल जजिराका अनुसार प्रशासनले कथित राष्ट्रिय सुरक्षा र "अत्यधिक" उत्पादनसम्बन्धी चिन्ताका आधारमा थप भन्सार शुल्क निम्त्याउन सक्ने व्यापारिक छानबिन पनि गरिरहेको छ। दक्षिण-पूर्वी एसियाको निर्यातले अहिलेसम्म यी उपायको धक्का थेग्दै आएको छ। सिङ्गापुरस्थित आईएसईएएस-युसोफ इशाक इन्स्टिच्युटका वरिष्ठ फेलो जयन्त मेननले अल जजिरासँग हालैका शुल्कले आसियान निर्यातको प्रतिस्पर्धात्मकतामा सीमित असर मात्र पारेको देखिए पनि थप क्षेत्रगत शुल्क वा निर्यात नियन्त्रणजस्ता उपायले यो अवस्था बदलिन सक्ने बताए। द गार्जियनले मेननले यसै महिना ईस्ट एसिया फोरममा लेखेको भन्दै अर्को चरणको भन्सार शुल्क थेग्ने क्षेत्रको क्षमता गहिरो क्षेत्रीय एकीकरण र अमेरिकी बजारभन्दा बाहिर विविधीकरणमा भर पर्ने उल्लेख गरेको छ। इन्टरनेशनल इस्लामिक युनिभर्सिटी मलेसियाका आसियान अध्ययनका प्राध्यापक फर किम बेङले अल जजिरासँग नेताहरूले क्षेत्रभित्रको व्यापार बढाउन आह्वान दोहोर्‍याउने सम्भावना रहेको बताए।

दुई लामो समयदेखिका विषयले यस पटक निष्कर्ष पाउने सम्भावना कम छ। द गार्जियन र हिन्दुस्तान टाइम्स दुवैका अनुसार दक्षिण चीन सागरसम्बन्धी आचारसंहिता यस सम्मेलनमै टुङ्गिने अपेक्षा गरिएको छैन; द गार्जियनका अनुसार आसियानको अध्यक्षता सिङ्गापुरमा सर्ने आगामी वर्ष पनि वार्ता जारी रहनेछ। म्यानमार उच्चस्तरीय आसियान बैठकबाट बहिष्कृत नै रहेको कुरा दुवैले उल्लेख गरेका छन्, र द गार्जियनका अनुसार सत्ता कब्जा गर्ने सैन्य नेता मिन आङ ह्लाइङमाथि प्रतिबन्ध कायमै छ, तर उनले प्रतिनिधि पठाउन पाउँछन्। द गार्जियन र हिन्दुस्तान टाइम्स दुवैले यो सम्मेलन म्यानमारले नरसंहार गरेको हो कि होइन भन्ने विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयको फैसलासँगै पर्न गएको उल्लेख गरेका छन्। द गार्जियनका अनुसार फैसला बिहीबार (मंसिर ३, नोभेम्बर १९) आउने तय छ; हिन्दुस्तान टाइम्सका अनुसार मुद्दा म्यानमारको रोहिङ्ग्या मुस्लिम अल्पसङ्ख्यकसँग सम्बन्धित छ।

मनिलामा क्वाड बैठक हुने कि नहुने भन्ने कुरा टुङ्गिएको छैन। द हिन्दूका अनुसार मोदी अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानिज, ट्रम्प र जापानका प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीसँग त्यहाँ क्वाड शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुने तय छ, तर त्यसबारे आधिकारिक जानकारी आएको छैन; टण्डनले पत्रकारहरूसँगको ब्रिफिङमा त्यसबारे भारतसँग अहिले कुनै जानकारी नभएको बताए। द हिन्दूका अनुसार अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले अक्टोबरमा क्वाडको अर्को शिखर सम्मेलन फिलिपिन्समा आसियान शिखर सम्मेलनको छेउछाउमा हुने बताएका थिए। द गार्जियनका अनुसार ट्रम्प मनिलामा रहँदा अमेरिकी अधिकारीहरूले क्वाडको छेउछाउको बैठक गर्नेछन्, र हिन्दुस्तान टाइम्सका अनुसार उनको भ्रमणमा त्यस्तो बैठक पर्ने अपेक्षा गरिएको छ।