जेलेन्स्कीको दाबी: स्टारशिल्डमा नयाँ गति सीमाले युक्रेनको ड्रोन प्रतिरक्षामा बाधा

युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले स्पेसएक्सको स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा स्टारलिङ्कको सैन्य संस्करण 'स्टारशिल्ड'मा युक्रेनी सेनाका लागि फेरि जानाजानी प्रतिबन्ध लगाइएको र त्यसले रुसी ड्रोन आक्रमण रोक्न कठिन बनाएको बताएका छन्। यो जेलेन्स्कीको आफ्नै दाबी हो; अमेरिकी सरकार वा स्पेसएक्स कसैले पनि कुनै सीमा लगाएको सार्वजनिक रूपमा स्वीकार नगरेको फरक धारले उल्लेख गरेको छ।

बिहीबार सामाजिक सञ्जाल एक्समा जेलेन्स्कीले युक्रेनी भूभागमाथि स्टारशिल्डको सञ्चालनमा केही दिनदेखि उल्लेखनीय अवरोध आइरहेको लेखेको नागरिक न्युज र रातोपाटीको अंग्रेजी संस्करणले जनाएका छन्। फरक धारका अनुसार उनले स्टारशिल्ड प्रयोग गर्ने उपकरणको गति प्रतिघण्टा १६१ किलोमिटर (१०० माइल) मा सीमित गरिएको बताएका छन्; नागरिक न्युज र रातोपाटीले भने उनले प्रणाली प्रतिघण्टा १०० माइलभन्दा माथि काम नगरेको भनेको उद्धृत गरेका छन्। रुसी जेट इन्जिनयुक्त ड्रोन यसभन्दा धेरै तीव्र गतिमा उड्ने भएकाले तिनलाई रोक्न निकै कठिन भएको जेलेन्स्कीको भनाइ छ।

यी अनियमित त्रुटि होइनन्, र यसले रुसलाई थप सटीक प्रहार गर्न र थप युक्रेनीको ज्यान लिन मद्दत गरिरहेको छ भन्ने जेलेन्स्कीको दाबी छ। फरक धारका अनुसार उनले युक्रेनी सेनाले यो प्राविधिक त्रुटि नभई व्यवस्थित प्रतिबन्धका कारण भएको निष्कर्ष निकालेको पनि बताएका छन्। नागरिक न्युजका अनुसार अमेरिकी पक्षसँग सबै परिस्थिति पत्ता लगाउन खोजिरहेको उनले भनेका छन्।

यसअघि के भएको थियो

यो पहिलो पटक होइन। फरक धारका अनुसार अक्टोबर १३–१४ को रातदेखि युक्रेनी सेनाले प्रयोग गर्ने स्टारशिल्ड टर्मिनलमा समस्या देखिन थालेको थियो: प्रतिघण्टा करिब १६० किलोमिटर गतिमा चल्ने उपकरणले स्याटेलाइट सम्पर्क गुमाउन थालेपछि ड्रोन सञ्चालन, सैन्य सामग्री ढुवानी र युद्धक्षेत्रको सञ्चारमा असर परेको थियो। अक्टोबर २४ मा युक्रेनको रक्षा मन्त्रालयले अमेरिकी पक्षसँग उच्चस्तरीय सम्पर्कपछि सेवा सामान्य अवस्थामा फर्किएको जनाएको थियो।

जिम्मेवार को थियो भन्ने कुरा कहिल्यै टुंगिएन। फरक धारका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफूले कुनै प्रतिबन्ध लगाउन निर्देशन नदिएको र विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले ट्रम्प प्रशासन जिम्मेवार नरहेको बताएका थिए; स्पेसएक्सका प्रमुख कार्यकारी इलोन मस्कले भने एक्समा स्टारशिल्ड प्रणाली अमेरिकी सरकारको स्वामित्व र नियन्त्रणमा रहेको लेख्दै गति सीमाको निर्णय अमेरिकी सेना र अन्ततः राष्ट्रपतिले गर्ने बताएका थिए। नागरिक न्युज र रातोपाटीको अंग्रेजी संस्करणका अनुसार ट्रम्प र मस्कले सुरुमा जिम्मेवारी अस्वीकार गरेका थिए, मस्कले पछि युक्रेनले स्टारलिङ्क सैन्य उद्देश्यका लागि दुरुपयोग गरेको आरोप लगाएका थिए, र त्यसपछि सबै पक्षले पूर्ण पहुँच पुनःस्थापित भएको बताएका थिए।

कूटनीतिक सन्दर्भ

अन्नपूर्ण पोस्ट र नागरिक न्युजका अनुसार अबु धाबीमा दुई दिनको वार्तापछि अमेरिकाका विशेष दूत स्टिभ विटकफ र जारेड कुश्नरले बिहीबार मस्कोमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेटवार्ता गरिरहेका बेला यो दाबी सार्वजनिक भएको हो। फरक धारका अनुसार अबु धाबीको वार्ता मुख्य विवादित विषयमा सहमति नजुटी टुंगिएको थियो, र युक्रेनको नियन्त्रणमा रहेको भूभागसमेत रुसलाई हस्तान्तरण गर्नुपर्ने मस्कोको माग मुख्य अवरोध बनेको छ।

अन्नपूर्ण पोस्टका अनुसार पुटिनले डोनेट्स्क क्षेत्रको विवादित सहर कोस्ट्यान्टिनिभ्कामा पाँच दिने युद्धविरामको प्रस्ताव राखेका छन्। युक्रेनले यसप्रति आशंका जनाएको छ: युक्रेनी राष्ट्रपति कार्यालयका सल्लाहकार दिमित्रो लिटभिनले रुसले यसअघि ओलेश्कीमा मानवीय अभियानको आवरणमा सैन्य उपकरण र सैनिक परिचालन गरेको भन्दै कोस्ट्यान्टिनिभ्काको प्रस्तावबारे थप स्पष्टता आवश्यक रहेको बताएको उक्त पत्रिकाले लेखेको छ।

स्टारशिल्डमाथिको निर्भरता

स्टारशिल्ड युक्रेनका लागि सैनिकबीच सम्पर्क कायम राख्नेदेखि ड्रोन सञ्चालनसम्म प्रयोग हुने महत्त्वपूर्ण सैन्य सञ्चार प्रणाली बनेको फरक धारले लेखेको छ। यसको प्रयोगसम्बन्धी अमेरिकासँगको युक्रेनको सम्झौता सन् २०२७ को मध्यतिर समाप्त हुँदै छ, र नयाँ सम्झौताका लागि समयमै वार्ता सुरु गर्नुपर्ने आवश्यकता युक्रेनी अधिकारीहरूले औँल्याएको उक्त सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

युक्रेनले विकल्प पनि खोजिरहेको छ। फरक धारका अनुसार अक्टोबर २२ मा युक्रेनी रक्षा मन्त्रालयले फिनल्यान्डका आईसीईवाईई (ICEYE) र नोकिया कम्पनीसँग आफ्नै नियन्त्रणमा रहने स्याटेलाइट सञ्चार प्रणाली विकास गर्ने सम्भावनाबारे आशयपत्रमा हस्ताक्षर गरेको थियो। तत्कालका लागि भने युक्रेनी सेना अमेरिकी नियन्त्रणमा रहेको स्टारशिल्ड नेटवर्कमै निर्भर छ।